Charlie (Hebdo&Chaplin), çmitizimet dhe çlirimet…

27 January, 2015

Duket groteske mënyra se si po transformohet gjinia e karikaturës këto ditë në Shqipëri, pas ngjarjeve të trishta në redaksinë e Charlie Hebdo. Ngado të dalin përpara syve gjithfarë karikaturash, të cilat vetëm emrin kanë të tillë, ato ngjajnë një lloj hibridi midis epokës së rilindjes së pikturës romantike dhe asaj të realizmit socialist. Personazhet e karikaturuar ngjajnë kaq të mirë e të mërzitshëm (të bukur edhe…), sa ti pyet veten nëse mund të quhet karikaturë një pjellëz e tillë. Asnjë difekt fizik, përkundrazi; nëse i ke sytë të vegjël, karikaturisti t’i zmadhon me shumë dëshirë, nëse i ke të rrumbullakët, ai t’i bën me bisht si bajame, nëse ke buzë të holla, ai tregohet zemërgjerë dhe t’i bën “alla Jolie”. Seç ka një bujari të pazakontë nëpër ajër. Duket se këto ditë karikatura ka filluar të zëvendësojë kirurgjinë plastike. Ah, po! Më në fund ia gjeta emrin e duhur; “karikaturë plastike”! Gjinia më e re dhe më pragmatiste e ditëve të fundit. Një karikaturë që iu bë Ambasadorit të ri Amerikan, i cili sapo ka marrë detyrën në vendin tonë, më ndërmendi po aq realizmin socialist dhe revolucionin kulturor kinez. Atë mund ta merrje si një portret të idealizuar të “njeriut të ri” se sa për një karikaturë. E nëse do të vazhdohet me këto ritme, e sigurt që pas disa vjetësh do themi: – Na ishte njëherë karikatura!…

Nëpër studio televizive gëlojnë debate nga më kontroverset. Moderatorët ngjajnë të frikur. Ata përmendin duke u kapërdirë gjithë drojë se; “vërtet ne po i transmetojmë karikaturat e Charlie Hebdo, por ju, potenciali i hamendësuar i terroristëve në tentativë që po na ndiqni tani, dijeni se po e shfaqim si një qëndrim kritik, jo si një miratim…”. Mbetet vetëm të shtojnë: “Prandaj vini dorën në zemër e mos na hidhni në erë…”

Më tej, ndonjë karikaturist del studio më studio televizive dhe gati sa nuk solidarizohet me terroristët (!) Për habinë time ai nuk ka asnjë qëndrim empatik për të vrarët që kishin të njëjtin profesion me të.

Të gjithë zgërlaqen… e, si për ta demonstruar më tej këtë zgërlaqje, moderatorët vazhdojnë ta ftojnë nëpër emisione karikaturistin në fjalë, pa u thelluar aspak se sa ato deklarata të papërgjegjshme e ndikojnë mjaft audiencën e brishtë.

Ky duket gjunjëzimi më i frikshëm që i është bërë ndonjëherë artit dhe vetë gazetarisë.

Në kohën kur nazizmi ishte në kulmin e lulëzimit të tij, një tjetër Charlie u shfaq në sfondin e zymtë të një këndi të botës, për t’u dhënë shpresë njerëzve të dëshpëruar. Çlirimin e vërtetë prej nazizmit, nuk e sollën avionët anglezë e as ata amerikanë, ata thjesht i përvijuan një lloj çlirimi tjetër, atij çlirimi të parë, i cili erdhi prej imitimit që i bëri, aktori, regjisori, gjeniu; Charlie Chaplin, vetë Hitlerit. Ai imitim solli shpresë në zemrat e njerëzve. Njerëzit kuptuan se edhe një pushtet absolut e i përbindshëm si demagogjia naziste, mund të groteskëzohej, e ashtu, në imitim, nuk ngjante aq i frikshëm. Ai imitim ishte dallëndyshja e parë e shpresës për Europën.

Një satirë e arrirë, nuk të bën vetëm të qeshesh, ajo të bën edhe të mendosh, por mbi të gjitha, ajo shpesh edhe mund të të çlirojë prej frikës, ndërkohë që zvogëlon apo zh’dramatizon përpara syve të tu pushtetin e së keqes.

Nga të gjitha format e revolucioneve, satira është revolucionarja më simpatike. E kush tha që Zoti vetë nuk ka humor? Zoti ndonjëherë është satiristi më fin i universit. Mjafton të përmend këtu një shembull; përpara disa vjetësh, dy grupe kamikazësh që ishin nisur të hidhnin në erë disa objekte publike në Afganistan, gabimisht hodhën në erë njëri-tjetrin… A ka satirë më të arrirë se kjo? Një satirë e zezë, por me një happy-end; kamikazët e siguruan një vend prej “dummy” në parajsë…

Pushtetet absolute, qofshin ato edhe fetë, duhen vendosur gjithmonë në diskutim, vendosja e tyre në diskutim, është i vetmi kusht që një shoqëri të vazhdojë të jetë progresiste. Ato duhen zhvilluar, moderuar, në varësi të risive të kohës. Për të mos thënë duhen ç’mitizuar… (e këtu nuk e kam fjalën për “korifenjtë” tanë ç’mitizues, që japin e marrin pafund me ç’mitizimin e së vetmes figurë historike shqiptare që nuk arrin të ç’mitizohet; Gjergj Kastriotit… sa më të mëdha përpjekjet, aq edhe më i lartësuar ngrihet ai…).

Drejtori i Charlie Hebdo kishte shkruar ngado për të kërkuar sponsorizime për gazetën, madje edhe te vetë Presidenti François Hollande, sponsorizim, të cilin, nuk mundi ta siguronte. – Më duket sikur po lyp, – ishte shprehur i shkurajuar (askund nuk ka sponsorizime për idealistët, ndërsa për Kim Kardashianët ka pafund). E më në fund, ai e siguroi atë sponsorizim me vdekjen e tij dhe të kolegëve të tij… Andej, që nga parajsa, po të mundte, me siguri do na dërgonte karikaturën e vetes, duke mërmëritur hyjnisht; – Uhh, më në fund e sigurova sponsorizimin!… (pasi fshin i çliruar djersët që i rrjedhin çurg në pika gjaku). Charlie Hebdo më në fund u shit në miliona kopje…

Kush e ndoqi takimin e stafit të mbetur gjallë të redaksisë së Charlie Hebdo, me Presidentin francez François Hollande, e ka parasysh atë çastin kur ata, në mes të dhimbjes së madhe, ia dhanë papritur së qeshurës, kur një zog lëshoi një glasë mbi kokën e Hollande… Satiristët kanë këtë mënyrë këndvështrimi, për të shprehur; si afeksionin, si kritikën, si dhimbjen. Ata kanë këtë mënyrë reaksioni edhe në mes të një tragjedie të madhe. Shpesh jeta në këtë planet duket tejet e mërzitshme, absurde dhe e pakuptimtë, si për kristianin, si për muslimanin apo të tjerët (nga këta, më të lumtur duken budistët), por duke i hequr edhe humorin, ajo bëhet edhe më deprimuese…

Ajo që më ka bërë përshtypje në intervistën e bashkëjetueses së drejtorit të Charlie Hebdo, ishte fakti që ai e dinte që do vdiste, dhe nuk i bishtnoi vdekjes, por e priti atë me dinjitet. Një shembull mjaft domethënës edhe për shpatullat e brishta të gazetarisë shqiptare, së cilës, përgjithësisht i mungon idealizmi. Një shembull i madhërishëm i njerëzve që mbrojnë me jetë idetë e tyre, sado të diskutueshme qofshin ato (edhe pse, po të shohësh me vëmendje një karikaturë të trishtë të tyre për fëmijët e vrarë në Gaza, nuk do gjeje dhe aq vend për diskutim).

Të gjithë e pranojmë heshturazi se moskuptimi i madh i perëndimit me vendet myslimane, i cili, e ka zanafillën që në kohërat e kolonializmit, nuk zgjidhet duke shpikur vaksina për pakësimin e popullsisë së këtyre vendeve, as duke dërguar tek-tuk, aty-këtu ndonjë mision humanitar burokrat që fle në këmbë, nëpunësit e të cilit, mezi presin të kthehen në shtëpi me pushime… Ky moskuptim nuk zgjidhet as duke bombarduar një shtet “petroliferik rastësor”.

Zgjidhja e këtij moskuptimi fillon duke shkulur injorancën. Nuk mund të rrish i qetë në cepin tënd të botës, ndërsa në cepat e tjerë ka kaos, herët a vonë, ai do të mbërrijë edhe tek ty. Injoranca dhe varfëria janë djepi më komod për lindjen e fondamentalizmit, dhe shkaku i vetëm që islami ka pësuar regres. Ka një sekuencë interesante te filmi “Robin Hood”; shoqëruesi arab i Robin Hood-it, i jep atij një teleskop të shikojë, dhe Robin-i e vendos atë në sy nga ana e gabuar, ndersa arabi bërtet; – O Zot, sa injorantë këta kristianët! Ёshtë mjaft realist ky këndvështrim regjisorial për islamin novator të atyre kohërave dhe progresin e hershëm të tij.

Europa nuk mund të mbyllet në kullën e fildishtë për të mbrojtur qytetërimin e saj. Pasardhësit e rinj të kolonizatorëve francezë (por edhe ata të Revolucionit Francez) duhet të korrigjojnë me çdo kusht të shkuarën, duke ndjekur politika agresive për hapjen e shkollave në këto vende. Europa duhet të inkurajojë myslimanët e moderuar, t’i kthejë ata në shembuj frymëzues për mbarë globin.Vetëm kështu ajo do të mund të mbrojë edhe civilizimin e saj. Vetëm kështu ajo do të mund të hapë “shkollën e saj të humorit” në këto “vende pa humor”, nëse do të shprehesha figurativisht…

E në gjithë këtë panoramë të trazuar, Shqipëria e vogël ka rolin e saj të rëndësishëm. Parakalimi i klerikëve tanë në Paris ishte mjaft domethënës. Mjaft prekës ishte edhe reagimi i qashtërt i francezëve të thjeshtë, të cilët e pritën me mirënjohje këtë gjest dhe fare pa stërhollime. (Duket se të huajt nuk na përçmojnë aq shumë sa ne përçmojmë veten.) Në të kundërt nga disa analistë ekcentrikë, të cilët duan të tërheqin vëmendjen me shkrime “spektakolare”, ku kundërshtojnë çdo vlerë shqiptare, qartësisht të dukshme, duke i mëshuar idesë se duartrokitjet e francezëve erdhën prej mahnitjes prej ngjyrave ekzotike të veshjeve të klerikëve shqiptarë…

Shqipëria e vogël duhet ta promovojë me forcë këtë imazh të klerikëve tanë të bashkuar… me çdo kusht, kudo dhe kurdoqoftë… Asaj nuk duhet t’i rrëshqasë nga duart ky gur i çmuar, kjo vlerë… Le të mos harrojmë që në Maqedoni, shumë shqiptarë po i ndërrojnë emrat e tyre ilirë, në emra arabë, sipas këshillave të një hoxhe radikal. Çuditërisht ne shqiptarët gjejmë guxim për të çmitizuar Gjergj Kastriotin, por nuk çmitizojmë dot një hoxhë! Ndoshta sepse, si hoxha radikal, si çmitizuesit, takohen në një pikë; denigrimi i këtij simboli kombëtar; Gjergj Kastriotit. Ndërkohë që politikanët tanë duken krejt të shkujdesur e të pavëmendshëm kundrejt kësaj panorame, sepse janë tepër të zënë për t’i nxjerrë sytë e njëri-tjetrit.

Thuhet gjithandej këto ditë të zymta, se Shqipëria rrezikohet prej sulmeve terroriste, duke harruar diçka edhe më të madhe se kaq, Shqipëria duket më shumë e rrezikuar prej asimilimit fetar radikal, sesa prej një terroristi të thjeshtë… Le të mos harrojmë se në Kosovë, duke shfrytëzuar varfërinë e pasluftës, shumë shoqata arabe po i detyrojnë vajzat shqiptare të vendosin shami në kokë. Por jo vetëm në Kosovë. Duket se përgjatë gjithë ekzistencës së tyre, shqiptarët nuk kanë bërë gjë tjetër përveçse; kanë hequr perçe… kanë vendosur perçe… Ka ardhur koha që ata të ndërgjegjësohen se doktrina që myslimanizmi i ka mbrojtur shqiptarët prej serbëve ka qenë dhe është më e dëmshmja në historinë e këtij kombi. Shqiptarizmi, e jo myslimanizmi radikal, do të mund t’i mbrojë ata prej çdo agresioni. Historikisht, shqiptarët janë identifikuar me kombin dhe jo me besimin fetar, ndërkohë që kohët e fundit, kjo, pak nga pak, trishtaz po ia lë prioritetin identitetit fetar. Më bëri mjaft përshtypje kryeministri serb në fjalimin e tij, kur i porositi serbët e Kosovës të lindin shumë fëmijë. E tillë ka qenë gjithmonë politika e tyre, ndërkohë që brezi i ri i Shqipërisë, ose emigron, ose asimilohet. Shumë shpesh te ne shqiptarët kulti i individit ka dalë mbi atë të kombit, në dallim nga serbët, të cilët nuk shquhen për ndonjë individualitet të veçantë, përveçse për përkushtimin e sëmurë ndaj rritjes së kombit të tyre. Ky është edhe fataliteti ynë.

E meqë jemi te kulti i individit; kështu, sipas ritmeve frenetike të zellit të “korifejve” tanë ç’mitizues, ndonjë ditë heroi ynë i vetëm kombëtar do mbetet majmuni… Të gjithë e dimë se nëse ke talent në të shkruar, mund ta vërtitësh si të duash penën, madje mund të arrish deri aty sa edhe ta manipulosh lexuesin, por talenti barazohet me hiç, nëse nuk ke integritet moral apo identitet të shëndetshëm kombëtar. Pas çdo analize manipulative, dhe kërkimit të ethshëm për të vendosur veten në qendër të vëmendjes (në kurriz të kombit), ky i fundit do vazhdojë të tkurret…e tkurret… derisa një ditë, të mos ekzistojë më… Derisa një ditë, kombi do mbetet veç një utopi e largët…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: